Strona Główna BIP Strona Główna
Narodowe Siły Rezerwowe w pytaniach i odpowiedziach
 

Autor: Zespół do spraw Profesjonalizacji Sił Zbrojnych RP

1. Co to są Narodowe Siły Rezerwowe?

Narodowe Siły Rezerwowe (NSR) tworzą żołnierze rezerwy, którym nadano przydziały kryzysowe. Jest to wyselekcjonowany zasób żołnierzy rezerwy, posiadających przydziały kryzysowe na określone stanowiska służbowe w jednostkach wojskowych, nadane w wyniku ochotniczo zawartych kontraktów na pełnienie służby wojskowej w rezerwie i pozostających w dyspozycji do wykorzystania w przypadku realnych zagrożeń militarnych i niemilitarnych, zarówno w kraju, jak i poza granicami państwa.

NSR nie stanowią oddzielnego, wyodrębnionego organizacyjnie komponentu Sił Zbrojnych RP. Oznaczają sposób uzupełniania części etatowych stanowisk poszczególnych jednostek wojskowych. O wskazaniu stanowisk służbowych na potrzeby NSR i ich obsadzie decydować będą dowódcy jednostek wojskowych.

2. Jakie jest przeznaczenie NSR?

Przeznaczenie NSR wynika z ich definicji, zawartej w ustawie o powszechnym obowiązku obrony RP. Żołnierze rezerwy na przydziałach kryzysowych, z uwagi na dyspozycję do okresowego pełnienia służby czynnej w razie potrzeby, stanowią wzmocnienie potencjału jednostek wojskowych w przypadkach uzasadnionych potrzebami obrony państwa, potrzebami Sił Zbrojnych RP lub zarządzania kryzysowego.

Zadaniem NSR, tak jak i całych Sił Zbrojnych RP, jest zapewnienie suwerenności i niepodległości Narodu Polskiego oraz jego bezpieczeństwa i pokoju. Siły Zbrojne mogą także brać udział w zwalczaniu klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działaniach antyterrorystycznych i z zakresu ochrony mienia, akcjach poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczaniu terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwianiu, a także w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego. Ponadto NSR służyć będą uzupełnieniu stanowisk służbowych występujących w strukturach polskich kontyngentów wojskowych poza granicami państwa.

3. Kto stanowi zasoby osobowe na potrzeby NSR?

„Zasoby osobowe na potrzeby Narodowych Sił Rezerwowych” to zaplecze rezerwowe Sił Zbrojnych RP. Tworzą je osoby podlegające obowiązkowi służby wojskowej będące żołnierzami rezerwy i zdolne do czynnej służby wojskowej, w tym do zawodowej służby wojskowej, do końca roku kalendarzowego, w którym kończą pięćdziesiąt pięć lat życia, a posiadające stopień podoficerski lub oficerski sześćdziesiąt trzy lata życia.

4. Jakie warunki powinien spełniać kandydat do przyjęcia obowiązków w ramach NSR?

Kandydat do przyjęcia obowiązków w ramach NSR powinien spełniać ogólne wymagania dotyczące osób powoływanych do czynnej służby wojskowej: polskie obywatelstwo, odpowiedni wiek życia oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia czynnej służby wojskowej. Powinna to być osoba będąca żołnierzem rezerwy, która pełniła wcześniej czynną służbę wojskową.
Do nadania przydziału kryzysowego żołnierzowi rezerwy konieczne jest uprzednie zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach NSR. Kontrakt może być zawarty wyłącznie z żołnierzem rezerwy, który ochotniczo zgłosił się do jego zawarcia, a ponadto spełnia – oprócz wyżej wymienionych – łącznie następujące warunki:

  • posiada orzeczenie wojskowej pracowni psychologicznej w zakresie braku przeciwwskazań do pełnienia czynnej służby wojskowej;
  • nie był przeznaczony do służby zastępczej;
  • nie był karany za przestępstwo umyślne;
  • posiada wykształcenie co najmniej gimnazjalne przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla szeregowych lub co najmniej średnie przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla podoficerów albo wyższe przewidziane dla stanowisk przeznaczonych dla oficerów;
  • posiada przygotowanie zawodowe oraz kwalifikacje i umiejętności przydatne w służbie wojskowej;
  • zaliczył z oceną pozytywną sprawdzian z wychowania fizycznego zorganizowany przez dowódcę jednostki wojskowej;
  • pełnił służbę przygotowawczą i zdał egzamin na jej zakończenie, w przypadku żołnierza rezerwy, który wcześniej nie odbywał czynnej służby wojskowej.

Zawarcie kontraktu może być również uzależnione od posiadania przez żołnierza rezerwy:

  • orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej o jego zdolności do pełnienia służby poza granicami państwa;
  • poświadczenia bezpieczeństwa.

5. Jaka jest rola dowódcy jednostki wojskowej w procesie przyjęcia żołnierza rezerwy do NSR?

Dowódca jednostki wojskowej jest właściwy do zawarcia kontraktu z żołnierzem rezerwy na wykonywanie obowiązków w ramach NSR. Do niego należy decyzja o przyjęciu żołnierza rezerwy na stanowisko służbowe w ramach NSR w dowodzonej przez niego jednostce wojskowej. W tym celu opiniuje i weryfikuje kandydata, prowadzi z nim rozmowę kwalifikacyjną, przeprowadza egzamin z wychowania fizycznego, sprawdza jego przydatność i kwalifikacje. W razie potrzeby, przed zawarciem kontraktu, może wystąpić z wnioskiem o wydanie przez odpowiedni organ poświadczenia bezpieczeństwa.

6. Jaka jest rola wojskowego komendanta uzupełnień w procesie przyjęcia żołnierza rezerwy do NSR?

Wojskowy komendant uzupełnień jest właściwy do przyjęcia wniosku żołnierza rezerwy o zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach NSR i skierowania go do dowódcy jednostki wojskowej, w której ma być nadany przydział kryzysowy. Przed zawarciem kontraktu może wystąpić z wnioskiem o wydanie przez odpowiedni organ poświadczenia bezpieczeństwa dla żołnierza rezerwy. Kieruje też kandydata do służby w NSR do wojskowej komisji lekarskiej i pracowni psychologicznej. Wojskowy komendant uzupełnień nadaje oraz unieważnia przydziały kryzysowe, działając w porozumieniu z dowódcą jednostki wojskowej.

7. Jakie rodzaje czynnej służby wojskowej mogą pełnić żołnierze rezerwy w ramach NSR?

Żołnierze rezerwy w ramach NSR będą odbywać ćwiczenia wojskowe oraz pełnić okresową służbę wojskową.

 

8. W jakich przypadkach będzie można uruchomić okresową służbę wojskową i kto będzie mógł ją pełnić?

Okresową służbę wojskową pełni się w przypadkach uzasadnionych potrzebami obrony państwa, potrzebami Sił Zbrojnych RP lub zarządzania kryzysowego, zwalczania klęsk żywiołowych i likwidacji ich skutków, działań antyterrorystycznych, ochrony mienia, akcji poszukiwawczych oraz ratowania lub ochrony zdrowia i życia ludzkiego, oczyszczania terenów z materiałów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego oraz ich unieszkodliwiania, a także wykonywania zadań przez Siły Zbrojne poza granicami państwa. Okresową służbę wojskową mogą pełnić wyłącznie żołnierze NSR. Powołanie do okresowej służby wojskowej może nastąpić w trybie „normalnym” lub w trybie natychmiastowego stawiennictwa.

 

9. Jaki charakter ma przydział kryzysowy i w jakiej następuje formie?

Przydział kryzysowy ma charakter stosunku admnistracyjno-prawnego. Z tego względu do nadania przydziału kryzysowego uprawniony jest wyłącznie organ administracji publicznej, którym jest wojskowy komendant uzupełnień. Nadanie przydziału kryzysowego następuje w formie karty przydziału kryzysowego, stanowiącej decyzję administracyjną. Postępowanie w sprawie nadania przydziału kryzysowego jest dwuinstancyjne i podlega kontroli sądowo-administracyjnej sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Przydziały kryzysowe mogą być nadawane żołnierzom rezerwy w czasie pokoju na stanowiska służbowe, które są określone w etacie jednostki wojskowej. Warunkiem nadania przydziału kryzysowego jest zawarcie kontraktu na wykonywanie obowiązków w ramach Narodowych Sił Rezerwowych między żołnierzem rezerwy a dowódcą jednostki wojskowej, w której ma być nadany ten przydział.

10. Jaki jest czas przebywania na przydziale kryzysowym i jakie przesłanki skutkują jego unieważnieniem?

Czas pozostawania na przydziale kryzysowym wynosi dla szeregowych do ukończenia  55 roku życia, dla oficerów i podoficerów do ukończenia 63 roku życia.

W przepisach określono tryb nadawania i unieważniania przydziałów kryzysowych oraz przypadki uzasadniające unieważnienie tych przydziałów.
Unieważnienie przydziału kryzysowego żołnierzowi rezerwy następuje w sposób obligatoryjny w przypadku:

 

  • zrzeczenia się obywatelstwa polskiego;
  • osiągnięcia wieku 63 lat dla oficerów i podoficerów, a w przypadku szeregowych 55 lat życia;
  • wybrania na posła, w tym do Parlamentu Europejskiego, senatora, na kierownicze stanowisko państwowe oraz do organów wykonawczych samorządu terytorialnego;
  • niezdolności do czynnej służby wojskowej;
  • utraty stopnia wojskowego albo degradacji;
  • zwolnienia z okresowej służby wojskowej w wyniku prawomocnego orzeczenia kary dyscyplinarnej usunięcia z tej służby;
  • skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności albo karę aresztu wojskowego, bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a także prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych;
  • powołania do zawodowej służby wojskowej lub przyjęcia do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego;
  • niewyrażenia przez żołnierza rezerwy zgody na zmianę przydziału kryzysowego w przypadku rozformowania jednostki wojskowej lub skreślenia stanowiska służbowego.

Unieważnienie przydziału kryzysowego żołnierzowi rezerwy może nastąpić także w przypadku:

  • 1) odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub wojskowej pracowni psychologicznej, niezgłoszenia się do tej komisji lub pracowni w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których żołnierz rezerwy został zobowiązany przez tę komisję lub pracownię;
  • 2) odmowy przyjęcia lub nieodebrania karty powołania albo niestawienia się, w przypadku powołania do czynnej służby wojskowej, w określonym terminie i miejscu do odbycia ćwiczeń wojskowych lub okresowej służby wojskowej;
  • 3) skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności albo karę aresztu wojskowego, z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary;
  • 4) odmowy wydania lub cofnięcia żołnierzowi rezerwy wymaganego poświadczenia bezpieczeństwa;
  • 5) w przypadku rozformowania jednostki wojskowej lub skreślenia stanowiska służbowego, jeżeli brak jest możliwości zmiany przydziału kryzysowego;
  • 6) wniosku żołnierza rezerwy, uzasadnionego szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi.